TBMM Başkanlığı'na sunulan 30 maddelik torba teklifle, aday sürücülerin sürücü belgelerinin iptal edileceği durumlar doğrudan kanun metnine yazılıyor. Düzenleme, Anayasa Mahkemesi'nin bu alandaki bir hükmü iptal etmesinin ardından ortaya çıkan yasal boşluğu doldurmayı amaçlıyor.

Teklife göre ilk kez sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir nedenle belgesi iptal edilip yeniden hak kazananlar, belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl süreyle aday sürücü sayılacak. Bu dönemde 0,20 promil üzeri alkol, 75 ceza puanının aşılması ve belirli ağır ihlaller belgenin iptali sonucunu doğuracak.

Hangi durumlarda ehliyet iptal edilecek?

Teklifle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ek 17'nci maddesi yeniden düzenleniyor. Aday sürücülük süresi içinde belgenin iptal edileceği hâller şöyle sıralanıyor:

  • Sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin gerçekleştirilmesi. Drift ve makas atma gibi trafik güvenliğini ağır biçimde tehlikeye düşüren eylemler bu kapsamda değerlendiriliyor.
  • Trafik kuralı ihlalleri sonucunda 75 ceza puanının aşılması.
  • Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi.
  • Dönüş kurallarına, yayaya ilk geçiş hakkı verme kuralına veya emniyet kemeri/kask kullanma zorunluluğuna ilişkin hükümlerden herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi.

İptal sonrası yeniden ehliyet nasıl alınacak?

Belgesi iptal edilen aday sürücülerin yeniden sürücü belgesi alabilmesi için teklifte kademeli bir süreç öngörülüyor. Buna göre ilgili kişilerin öncelikle sürücü kurslarına yeniden devam etmesi ve sınavlarda başarılı olarak sertifika alması gerekecek.

Eğitime başlanabilmesi için ise şu şartlar aranacak: psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren belgenin kursa ibrazı, verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve varsa bekleme veya geçici geri alma sürelerinin dolmuş olması. İptal işlemleri, kanunda sayılan görevlilerce yapılacak.

Düzenlemenin arka planı: AYM neden iptal etti?

Mevcut uygulamada aday sürücü belgesinin iptal şartları kanunda değil, yönetmelikte düzenleniyordu. Mardin 1. İdare Mahkemesi, bu durumun Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

Anayasa Mahkemesi, 17 Haziran 2025 tarihli kararıyla (E.2025/28, K.2025/139) 2918 sayılı Kanun'un ek 17'nci maddesindeki ilgili ibareyi iptal etti. Kararın gerekçesinde, araç kullanabilmenin bireyin özel hayatının bir parçası hâline geldiği ve özel hayata saygı hakkına getirilen sınırlamaların ancak kanunla yapılabileceği vurgulandı. Yüksek Mahkeme, belgenin hangi hâllerde iptal edileceğinin yasada gösterilmeden tümüyle yönetmeliğe bırakılmasının kanunilik koşulunu sağlamadığını belirtti.

Resmî Gazete'de 2 Aralık 2025'te yayımlanan karar, yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Bu tarihten itibaren aday sürücülerin ihlallerine yönelik iptal işlemi için yasal dayanak kalmayacağından, teklifle boşluğun önceden doldurulması amaçlanıyor.

Sürücüler için ne değişecek?

Yeni düzenlemeyle iptal şartlarının yönetmelik yerine doğrudan kanunda yer alması, uygulamada öngörülebilirliği artıracak. Aday sürücüler, hangi eylemin belge iptaliyle sonuçlanacağını açık kurallarla bilecek.

Drift ve makas atma gibi eylemlerin iptal nedenleri arasında açıkça sayılması ise trafik güvenliği açısından caydırıcılığı güçlendirme gerekçesine dayandırılıyor. Değişiklik, özellikle sürücülüğe yeni başlayanların ilk iki yılını kapsayan hassas dönemi düzenliyor.

Teklifin yasalaşması için komisyon ve Genel Kurul aşamalarının tamamlanması gerekiyor. Anayasa Mahkemesi'nin tanıdığı dokuz aylık sürenin dolmasından önce düzenlemenin yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Yasalaşması hâlinde, aday sürücülük süresi ve iptal şartları kanun düzeyinde netleşmiş olacak. Uygulamanın ayrıntıları ile denetim süreçlerine ilişkin ek düzenlemelerin ise ilerleyen dönemde belirlenmesi bekleniyor.